Akwarium może spełniać w mieszkaniu rozmaite zadania, zawsze jednak powinno wyglądać estetycznie. Dlatego urządzenie podłoża oraz sposób obsadze­nia go roślinami powinny nie tylko imitować warunki, w jakich żyją rośliny i ryby, ale również zapewniać estetyczny wygląd akwarium.

Podłoże akwarium nie może być poziome i płaskie, lecz powinno tarasowato opadać do przodu i mieć nieregularne, głębsze lub płytsze wgłębienia. Do wzmocnienia i dekoracyjnego ukształtowania podłoża służą umieszczone na nim rozmaite duże kamienie. Najodpowiedniejsze są kamienie z minerałów nieroz­puszczalnych, a więc nie zmieniających składu chemicznego wody; zupełnie nieprzydatne są kawałki wapieni i piaskowców. Użyte kamienie powinny być jednolite, aby sprawiały wrażenie naturalnych.

Oprócz kamieni bardzo dobrze wyglądają stare gałęzie, kawałki pni, jak również kawałki naturalnego korka (kory dębu korkowego). Drewno jednak nie może być ani świeże, ani zbutwiałe. Najlepiej nadają się do użycia części drzew, które już długo leżały w wodzie lub torfowisku i których drewno, nasycone skład­nikami mineralnymi, jest twarde i ciemne. Na takich kawałkach drewna szczególnie efektownie wyglądają paprocie i mchy wodne.

Akwarium pokojowe nie musi być wierną kopią natury, toteż rośliny i ryby mogą różnić się pochodzeniem geograficznym. Należy natomiast zatroszczyć się o to, aby urządzając akwarium wybrać gatunki ryb i roślin, którym odpo­wiadać będą warunki, jakie można im zapewnić.
Przeciwieństwo zbiorników tego typu stanowią tzw. akwaria biotopowe, które odtwarzają możliwie wiernie fragment życia w zbiorniku wodnym z określonego obszaru. W tvm wypadku przy dobieraniu gatunków roślin i ryb nie bierze się pod uwagę ich wzajemnego uzupełniania się pod względem dekoracyjnym. Właściwa jest natomiast obsada akwarium złożona wyłącznie z ryb i roślin pochodzących np. z wód południowoazjatyckiej dżungli, afrykańskich jezior lub też z lagun dorzecza Amazonki na skraju brazylijskiej puszczy. I wówczas jednak nie należy zapominać o estetycznym wyglądzie akwarium.

Długość okresu oświetlania (w godzinach) w ciągu doby jest ważniejsza niż intensywność światła — jest to podstawowa zasada, której należy przestrzegać przy oświetlaniu akwarium.
Gatunki tropikalne są roślinami krótkiego dnia, ponieważ w ich ojczyźnie dzień trwa około 12 godzin. Tylko przy tej długości dnia mogą się one całkowicie rozwinąć. W strefie umiarkowanej dzień w miesiącach letnich jest dłuższy. Niektó­re gatunki tropikalne znoszą dobrze tę długość dnia, ale w tych warunkach nie kwitną, gdyż tworzą się u nich tylko łodygi i liście, czyli narządy wegetatywne.

W ojczyźnie roślin subtropikalnych długość dnia ulega wahaniu, toteż aklimaty-zują się one łatwiej. Odpowiada im również dzień 12-godzinny.
Rośliny strefy umiarkowanej wymagają do wzrostu 11—14 godzin światła, do kwitnienia zaś — 11—16 godzin światła w ciągu doby.
Niezbędna długość okresu oświetlenia nie może być zastąpiona większą jego intensywnością w ciągu krótkiego czasu.

Przez dodatkowe doświetlanie rozumiemy przedłużenie dnia w zimie, nie zaś zwiększenie nasilenia światła w ciągu godzin dziennych. Praktycznie biorąc oznacza to, że w okresie zimowym przedłuża się dzień mniej więcej o 4 godziny albo rano, albo wieczorem, tak jednak, aby nie nastąpiła przerwa w oświetleniu. Warunki takie należy utrzymywać stale, aby zapewnić kontynuowanie natural­nego rytmu świetlnego.
Szczególnie wrażliwe na zmiany oświetlenia są niektóre rośliny w jesieni, gdy po zrównaniu się dnia z nocą trwa on następnie krócej niż 12 godzin.
Jeśli chodzi o intensywność światła, to niektóre rośliny są bardzo wymagające, innym zaś nadmiar światła szkodzi. Należy pamiętać, że w wrarunkach natural­nych rośliny wodne wystawione są na działanie znacznie słabszego światła niż rośliny lądowe. Roślinność podwodna stref tropikalnych tworzy pod wielopię­trową formacją roślinną — lasem deszczowym (dżunglą) najniższe piętro, które jest często jeszcze ocienione przez roślinność nadbrzeżną oraz gatunki pływające. A przecież woda przepuszcza znacznie mniej promieni świetlnych niż powietrze; światło padające na liście roślin podwodnych traci zatem wiele ze swej intensyw­ności.

Do roślin lubiących stosunkowo silne światło należą przede wszystkim przedsta­wiciele rodziny Alismataceae (Echinodorus, Sagittaria) i niektóre gatunki z rodziny Hydrocharitaceae (Yallisneria, Elodea, Lagarosiphon). Roślinami cieniolubnymi są na przykład przedstawiciele rodziny Araceae (Cryptocoryne, Anubias) i inne.

Ryby nie są na ogół specjalnie wrażliwe na długość okresu oświetlenia i inten­sywność światła. Istnieją jednak gatunki, które najlepiej czują się w świetle łagodnym, rozproszonym, oraz te, które wymagają — przynajmniej w ciągu części dnia — bezpośredniego światła słonecznego. Bardziej wrażliwa na światło jest natomiast ikra wielu gatunków ryb akwariowych. Po złożeniu ikry przez te gatunki zbiornik należy zaciemnić. Wymagania świetlne poszczególnych roślin i ryb są omówione w tekście towarzyszącym tablicom.

Rośliny akwariowe żyją nie tylko dzięki pokarmom, które czerpią korzeniami, jak to czyni większość roślin lądowych, lecz pobierają także składniki pokarmowe całą powierzchnią swego ciała, a zwłaszcza liści, pokrytych skórką o bardzo cien­kich ścianach zewnętrznych. Niektóre typowe rośliny podwodne albo nie wy­twarzają w ogóle korzeni (Ceratophyllum, Utricularia), albo mają korzenie bardzo krótkie (Elodea, Najas). Niemniej ważną rolę odgrywa jednak skład chemiczny zarówno podłoża, jak i wody, która zawiera wiele składników mineralnych. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy ustalaniu składu podłoża.
Wielu akwarystów dodaje do podłoża rozmaite źródła składników pokarmo­wych, jak np. ziemię z pola uprawnego, ziemię liściową, torf i nawozy mineralne. Na ogól nie zalecamy żadnego z tych dodatków, gdyż czynią one podłoże nie­przepuszczalnym i nie pozwalają na użycie filtrów biologicznych. Poza tym w podłożu tego rodzaju zachodzą po pewnym czasie procesy gnilne (anaerobo-w7e, czyli przebiegające bez dostępu powietrza), w których wyniku tworzą się trujące gazy, powodujące zamieranie korzeni roślin.

Na podłoże najlepiej nadaje się we wszystkich przypadkach czysty, przemyty piasek złożony z ziarenek o średnicy 2—5 mm. Ziarenka drobniejsze powinny być odsiane za pomocą odpowiedniego sita. Do podłoża tego rodzaju łatwo wnikają resztki pokarmu, a pomiędzy dość duże ziarenka piasku dostaje się tlen, który ułatwia szybką mineralizację wydalin i szczątków organicznych, przy czym uwalniają się niezbędne do życia roślin ilości składników pokarmowych.

Gdy w takim podłożu zostanie zainstalowany filtr biologiczny, wówczas równowaga biologiczna w akwarium zostaje zapewniona w znacznym stopniu, rośliny zaś będą zaopatrywane w niezbędne pożywienie.

Co prawda w tak urządzonym akwarium rośliny w ciągu pierwszych 2—5 miesięcy będą cierpiały niedobór składników pokarmowych; dlatego powinny być dobrze rozwinięte i mieć mocne korzonki lub kłącza, gdyż wówczas zapas składników pokarmowych wystarczy im na pierwszy okres wzrostu.

Jeżeli przy opisywaniu poszczególnych roślin mówimy o podłożu ubogim lub średnio zasobnym w składniki pokarmowe, to mamy na myśli podłoże bez do­datku składników pokarmowych. Ubogim nazywamy podłoże akwarium świeżo urządzonego lub obsadzonego nielicznymi rybami. Podłoże od średnio zasobnego do zasobnego — to podłoże w akwariach urządzonych przed 6—8 miesiącami ze średnią lub silną obsadą ryb. Ponadto podłoże zbiornika, w którym przeważają ryby żyworódki, jest bogatsze od podłoża akwariów, w których chowane są brzanki i zbliżone do nich gatunki.