Akwarium może spełniać w mieszkaniu rozmaite zadania, zawsze jednak powinno wyglądać estetycznie. Dlatego urządzenie podłoża oraz sposób obsadze­nia go roślinami powinny nie tylko imitować warunki, w jakich żyją rośliny i ryby, ale również zapewniać estetyczny wygląd akwarium.

Podłoże akwarium nie może być poziome i płaskie, lecz powinno tarasowato opadać do przodu i mieć nieregularne, głębsze lub płytsze wgłębienia. Do wzmocnienia i dekoracyjnego ukształtowania podłoża służą umieszczone na nim rozmaite duże kamienie. Najodpowiedniejsze są kamienie z minerałów nieroz­puszczalnych, a więc nie zmieniających składu chemicznego wody; zupełnie nieprzydatne są kawałki wapieni i piaskowców. Użyte kamienie powinny być jednolite, aby sprawiały wrażenie naturalnych.

Oprócz kamieni bardzo dobrze wyglądają stare gałęzie, kawałki pni, jak również kawałki naturalnego korka (kory dębu korkowego). Drewno jednak nie może być ani świeże, ani zbutwiałe. Najlepiej nadają się do użycia części drzew, które już długo leżały w wodzie lub torfowisku i których drewno, nasycone skład­nikami mineralnymi, jest twarde i ciemne. Na takich kawałkach drewna szczególnie efektownie wyglądają paprocie i mchy wodne.

Akwarium pokojowe nie musi być wierną kopią natury, toteż rośliny i ryby mogą różnić się pochodzeniem geograficznym. Należy natomiast zatroszczyć się o to, aby urządzając akwarium wybrać gatunki ryb i roślin, którym odpo­wiadać będą warunki, jakie można im zapewnić.
Przeciwieństwo zbiorników tego typu stanowią tzw. akwaria biotopowe, które odtwarzają możliwie wiernie fragment życia w zbiorniku wodnym z określonego obszaru. W tvm wypadku przy dobieraniu gatunków roślin i ryb nie bierze się pod uwagę ich wzajemnego uzupełniania się pod względem dekoracyjnym. Właściwa jest natomiast obsada akwarium złożona wyłącznie z ryb i roślin pochodzących np. z wód południowoazjatyckiej dżungli, afrykańskich jezior lub też z lagun dorzecza Amazonki na skraju brazylijskiej puszczy. I wówczas jednak nie należy zapominać o estetycznym wyglądzie akwarium.

Jeśli akwarium przeznaczone jest dla ryb i roślin ze strefy umiarkowanej, to ogrzewanie jest zbyteczne; w zimie całkowicie wystarczają normalne tempera­tury pokojowe. Należy pamiętać, że akwarium z zimną wodą sprawia znacznie więcej kłopotu niż ogrzewany zbiornik z ciepłą wodą. Ponieważ temperatura wo­dy w zbiorniku nieogrzewanym ulega w ciągu roku wahaniom w zależności od warunków zewnętrznych, zmienia się również aktywność drobnoustrojów, wsku­tek czego równowaga biologiczna w akwarium ulega bardzo często zakłóceniu, woda mętnieje, a ryby i rośliny zamierają.

W ogrzewanym i dobrze oświetlonym akwarium z ciepłą wodą panują w ciągu całego roku dość stałe warunki, co sprzyja utrzymaniu równowagi biologicznej i zbiornik ten, bez specjalnych wysiłków z naszej strony, pozostaje ładny i czysty.
W akwarium słabo ogrzewanym można trzymać niektóre ryby karpiokształtne, np. gatunki z rodzajów Barbus (Puntius), Danio i Tanichtłiys, które wymagają czystej, przejrzystej i niezbyt odstałej wody oraz dostatecznej ilości światła, jak również niektóre ryby ze strefy umiarkowanej i subtropikalnej Ameryki Południo­wej. Temperaturę wody takiego akwarium należy utrzymywać na poziomie 18-21°.

Zbiorniki ogrzewane do temperatury 22—28° (tzw. akwaria tropikalne) zwiększają naturalnie możliwości wyboru interesujących ryb i roślin, o żywych, pięknych barwach.
Akwaria są zwykle ogrzewane za pomocą elektrycznych grzejników, zbudo­wanych na tej samej zasadzie co grzałki nurkowe, używane w gospodarstwie do­mowym. Ponieważ temperatury w ciągu roku ulegają pewnym wahaniom, trudno jest utrzymać w akwarium stałą ciepłotę wody. Szczególnie przydatne są do tego celu grzejniki kilkustopniowe pozwalające na regulowanie ich wydajności cieplnej. Za zasadę można przyjąć, że na 2 litry wody niezbędna jest stale moc 1 wata.
Celowe jest włączanie i wyłączanie grzejnika za pomocą termostatu z automa­tyczną regulacją. W ten sposób uzyskuje się jednakową temperaturę wody, a jednocześnie unika zbyt silnego jej ogrzania w dniach gorących lub zbytniego oziębienia — w chłodnych.
Właściwa temperatura wody w zbiorniku nie powinna w zimie przekraczać 22° ani też opadać poniżej 18°, zwłaszcza przy niedostatecznym oświetleniu. Gdy rośliny w zimie mają zbyt mało światła, temperatura wody w zbiorniku nie po­winna być zbyt wysoka, ponieważ w tych warunkach produkują one mniej tlenu, a wysokie temperatury sprzyjają zmniejszeniu się zawartości tlenu w wodzie.

Długość okresu oświetlania (w godzinach) w ciągu doby jest ważniejsza niż intensywność światła — jest to podstawowa zasada, której należy przestrzegać przy oświetlaniu akwarium.
Gatunki tropikalne są roślinami krótkiego dnia, ponieważ w ich ojczyźnie dzień trwa około 12 godzin. Tylko przy tej długości dnia mogą się one całkowicie rozwinąć. W strefie umiarkowanej dzień w miesiącach letnich jest dłuższy. Niektó­re gatunki tropikalne znoszą dobrze tę długość dnia, ale w tych warunkach nie kwitną, gdyż tworzą się u nich tylko łodygi i liście, czyli narządy wegetatywne.

W ojczyźnie roślin subtropikalnych długość dnia ulega wahaniu, toteż aklimaty-zują się one łatwiej. Odpowiada im również dzień 12-godzinny.
Rośliny strefy umiarkowanej wymagają do wzrostu 11—14 godzin światła, do kwitnienia zaś — 11—16 godzin światła w ciągu doby.
Niezbędna długość okresu oświetlenia nie może być zastąpiona większą jego intensywnością w ciągu krótkiego czasu.

Przez dodatkowe doświetlanie rozumiemy przedłużenie dnia w zimie, nie zaś zwiększenie nasilenia światła w ciągu godzin dziennych. Praktycznie biorąc oznacza to, że w okresie zimowym przedłuża się dzień mniej więcej o 4 godziny albo rano, albo wieczorem, tak jednak, aby nie nastąpiła przerwa w oświetleniu. Warunki takie należy utrzymywać stale, aby zapewnić kontynuowanie natural­nego rytmu świetlnego.
Szczególnie wrażliwe na zmiany oświetlenia są niektóre rośliny w jesieni, gdy po zrównaniu się dnia z nocą trwa on następnie krócej niż 12 godzin.
Jeśli chodzi o intensywność światła, to niektóre rośliny są bardzo wymagające, innym zaś nadmiar światła szkodzi. Należy pamiętać, że w wrarunkach natural­nych rośliny wodne wystawione są na działanie znacznie słabszego światła niż rośliny lądowe. Roślinność podwodna stref tropikalnych tworzy pod wielopię­trową formacją roślinną — lasem deszczowym (dżunglą) najniższe piętro, które jest często jeszcze ocienione przez roślinność nadbrzeżną oraz gatunki pływające. A przecież woda przepuszcza znacznie mniej promieni świetlnych niż powietrze; światło padające na liście roślin podwodnych traci zatem wiele ze swej intensyw­ności.

Do roślin lubiących stosunkowo silne światło należą przede wszystkim przedsta­wiciele rodziny Alismataceae (Echinodorus, Sagittaria) i niektóre gatunki z rodziny Hydrocharitaceae (Yallisneria, Elodea, Lagarosiphon). Roślinami cieniolubnymi są na przykład przedstawiciele rodziny Araceae (Cryptocoryne, Anubias) i inne.

Ryby nie są na ogół specjalnie wrażliwe na długość okresu oświetlenia i inten­sywność światła. Istnieją jednak gatunki, które najlepiej czują się w świetle łagodnym, rozproszonym, oraz te, które wymagają — przynajmniej w ciągu części dnia — bezpośredniego światła słonecznego. Bardziej wrażliwa na światło jest natomiast ikra wielu gatunków ryb akwariowych. Po złożeniu ikry przez te gatunki zbiornik należy zaciemnić. Wymagania świetlne poszczególnych roślin i ryb są omówione w tekście towarzyszącym tablicom.